कृत्रिम बौद्धिकता (Artificial Intelligence ) जसलाई छोटो रुपमा एआई (AI) भन्ने गरिन्छ । कृत्रिम बौद्धिकताको क्षेत्रमा, डिजिटल शिक्षण अहिले प्रत्येक व्यक्तिका लागि नयाँ अवधारणा, विचार र जानकारी प्राप्त गर्ने प्रमुख माध्यम बनेको छ  । यसै सन्दर्भमा, ChatGPT एक उन्नत एआई च्याटबोटको रूपमा देखा परेको छ, जुन मानिस सरहको संवाद गर्न तयार पारिएको हो । ChatGPT, जुन OpenAI द्वारा विकास गरिएको हो, मूल रूपमा एलन मस्कको टोलीद्वारा डिसेम्बर ११, २०२५ मा मानव हितका लागि एआई अनुसन्धानमा नवप्रवर्तन गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको थियो । यस्तै गरी, Open AI ले सन् २०२२ मा ChatGPT सार्वजनिक गरेको थियो, जसले केही दिनमै एक मिलियनभन्दा बढी प्रयोगकर्ता प्राप्त गरेको थियो ।

ChatGPT ले सधैं ट्रान्सफर्मर-आधारित न्यूरल च्यानललाई प्राथमिकता दिन्छ जसले च्याट र प्रतिक्रिया मार्फत डेटा प्रक्रिया गर्छ । यसको सुरुवातदेखि नै ChatGPT ले शिक्षा, व्यवसाय, र प्रविधि लगायतका विभिन्न क्षेत्रहरूमा एक अमूल्य उपकरणको रूपमा विश्वभर ठूलो प्रभाव पारेको छ । यसबाहेक, ChatGPT एक प्रभावशाली सिकाइ उपकरणको रूपमा विश्वभर फैलिएको छ । आजकल धेरै शिक्षकमात्र होइन, सिक्न इच्छुक विद्यार्थी र अन्य ज्ञान प्राप्त गर्न चाहने व्यक्तिहरूले ChatGPT लाई एउटा उत्कृष्ट भर्चुअल सिकाइ प्लेटफर्मको रूपमा उपयोग गरिरहेका छन् ।

सूचना प्रविधिको विकाससँगै, अब विभिन्न डिजिटल प्लेटफर्महरू शिक्षामा महत्वपुर्ण उपकरणको रूपमा प्रयोग हुँदैछन् । ChatGPT एउटा यस्तो महत्वपूर्ण प्रविधि हो,, जसले विद्यार्थीहरूको सिर्जनशीलता बढाउनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ । विश्वभरि नै यसको प्रयोगले  तीव्र गति प्राप्त गर्दैछ र नेपालको शैक्षिक क्षेत्रमा पनि यसको प्रभाव देखिन थालेको छ । ChatGPT, जो OpenAI द्वारा विकसित गरिएको एक शक्तिशाली भाषा मोडेल हो, अब विद्यार्थीहरूको अध्ययन र सिर्जनशीलता प्रक्रियामा प्रमुख सिकाई उपकरणको रूपमा प्रयोग भइरहेको छ । यसले विद्यार्थीहरूलाई लेखन, अनुसन्धान, विचार ,सृजनसिलता  र समृद्ध बौद्धिक छलफलमा मद्दत पुर्याउने कार्य को सुरुवात्  गरेको देखिन्छ ।  ChatGPT को बढ्दो लोकप्रियतासँगै, यसलाई शैक्षिक परिवेशमा व्यापक रूपमा Open AI उपकरणको रूपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ । विभिन्न स्तरका विद्यार्थीहरू ChatGPT लाई एक सिकाइ स्रोतको रूपमा उपयोग गर्नमा अत्यन्तै आकर्षित भएका छन् ।

यो केवल जानकारी प्रदान गर्ने माध्यम मात्र होइन, विद्यार्थीहरूले आफूलाई अपरिचित लाग्ने विषयवस्तुहरूमा जानकारी खोज्न र संवाद गर्न यसलाई प्रयोग गर्छन्। साथै विद्यार्थीहरू गृहकार्य र परियोजनाहरू गर्न ChatGPT मा अत्यधिक निर्भर छन् । जब कक्षामा शिक्षकहरूले गृहकार्य एबम विभिन्न परियोजनाकार्यहरु दिन्छन तब विद्यार्थीहरूले मोबाइल फोन प्रयोग गरी ChatGPT मा जवाफ खोज्छन् । यद्यपि विद्यार्थीहरूले त्यहाँबाट नक्कल गरेर लेखिरहेका छन्, ChatGPT विषयवस्तु, सामग्री र विविध विषयहरूमा ज्ञान हासिल गर्ने माध्यम बनेको छ । हालसालै गरिएका विभिन्न अनुसन्धानमुलक अध्यनबाट यो कुरा पत्ता लागेको छ कि विद्यालय तह देखि विश्वबिद्यालयसम्म अध्यनरत विद्यार्थीहरुले आफुलाई आवश्यक पर्ने बिषयबस्तु  खोज्न र संवाद गर्न ChatGPT को अत्यधिक प्रयोग गरिरहेको देखिन्छ ।

ChatGPT ले समावेशी र समानतामूलक सिकाइमा ध्यान केन्द्रित गर्दछ, किनकि यसले एआई–समर्थित सिकाइमार्फत विषयवस्तुको निष्कर्षात्मक बुझाइमा विद्यार्थीहरूलाई सहयोग पुर्‍याउँछ । यसका अतिरिक्त, च्याटजिपिटीले विभिन्न तहका विद्यार्थीहरूको सृजनशीलता अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान दिएको छ । विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रयोग गर्दा उनीहरूको विचार र अवधारणाहरू बुझ्नेस्तर विस्तार हुन्छ । यसले समालोचनात्मक सोच र समस्या समाधान क्षमतामा सुधार ल्याउन सहयोग गर्दछ । सिकाइकर्ताले विषयवस्तु तुरुन्तै बुझ्न सक्छ । यसको अर्थ, च्याटजिपिटीले विद्यार्थीका व्यक्तिगत सिकाइ शैलीअनुसार सहभागिता बढाउन अनुकूल प्रतिक्रियामा जोड दिन्छ । स्पष्ट रूपमा भन्नुपर्दा, यसले विद्यार्थीहरूलाई प्रश्न सोध्न र ती प्रश्नहरूको तत्काल उत्तर प्राप्त गर्न मद्दत गर्दछ।

शिक्षण र सिकाइमा ChatGPT को प्रयोग अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ । यसले विद्यार्थीलाई मात्र नभई  शिक्षकहरूलाई पाठको लागि पावरपोइन्ट स्लाइड तयार पार्नमा सहयोग गर्छ । साथै, कक्षा शिक्षणमा देखापर्ने समस्याहरू समाधान गर्न, विचार प्राप्त गर्न र प्रभावकारी शिक्षण प्रदान गर्न योजना बनाउन बिभिन्न तहमा अध्यापन गर्ने  शिक्षकहरूका लागि ChatGPT उपयोगी छ । शिक्षण र सिकाइमा ChatGPT को प्रयोगको बढ्दो प्रवृत्तिले प्रयोगकर्ताहरूका लागि विभिन्न अवसरहरू सिर्जना गरेको छ ।

विभिन्न अनुसन्धानमुलक लेखले ChatGPT को अत्यधिक प्रयोग र केवल कपि-पेस्ट गर्ने प्रवृत्तिका कारण विद्यार्थीहरूमा सिर्जनात्मकताको विकास नहुनु तथा यसले लेख रचना चोरी प्रवृत्तिको समस्या ल्याउने नकारात्मक प्रभाव पनि पारेको धारणा उल्लेख छन् । तथापि यसले विद्यार्थीको सिक्ने शैलीमा  अनन्य सुधार ल्याएको देखिएकाले, आज भोलिका Gen Z, Gen Alpha विद्यार्थीहरूमा यसको प्रयोग अपरिहार्य जस्तै देखिन्छ। 

स्नातकोत्तर विद्यार्थीहरूले यसलाई एक प्रभावशाली वेब उपकरण र शिक्षण पोर्टलको रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्, जहाँ उनीहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ताको यस युगमा हरेक प्रकारको ज्ञान, समाचार, विचार र जानकारी प्राप्त गर्न सक्छन् । दिगो सिकाइका लागि शिक्षामा सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको क्षेत्रमा, ChatGPT लाई कक्षामा शिक्षकहरूलाई सिकाइमा उत्प्रेरणा दिने र विद्यार्थीहरूलाई नयाँ विषयवस्तुबारे अध्ययन गर्ने उपयुक्त शैक्षिक रणनीतिका रूपमा एकीकृत गरिएको छ । त्यसैगरी, यसले हरेक शिक्षक र विद्यार्थीलाई आत्मविश्वास र दक्षता वृद्धि गर्न उत्कृष्ट अवसरहरू प्रदान गरिरहेको देखिन्छ ।

ChatGPT मा गरिएको अनुसन्धानको निष्कर्षले यो देखाएको छ कि एआईको युगमा ChatGPT को ठूलो महत्त्व रहेको छ, किनभने धेरै विद्यार्थीहरूले  आफ्नो सिर्जनसिलताको विकास गर्नका साथै नया नया विषयबस्तुको ज्ञानआर्जन गने ध्येयले यसलाई अत्यधिक प्रयोग गरिरहेका छन् । यस संदर्भमा हामीलाई थाहा छ कि विद्यार्थीहरूले यसबाट सिक्नुपर्छ, तर उनीहरू केवल जानकारी खोज्ने र संकलन गर्नमा मात्र केन्द्रित भइरहेका देखिन्छ । यद्यपि यो एक सिकाइ पोर्टल हो, यसको अत्यधिक निर्भरता ले हरेक विद्यार्थीहरूमा समालोचनात्मक सोचको विकासमा बाधा पुर्‍याउँछ । सहभागीहरूको धारणा अनुसार, ChatGPT जस्तो OpenAI लाई शिक्षामा एकीकरण गरेर सन्तुलित रूपमा प्रयोग गर्नुपर्छ । यसले विद्यार्थीहरूलाई विचार उत्पादन गर्न सहयोग गर्छ, जसले विश्लेषणात्मक सोच र सिर्जनात्मकता अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ ।

 कृत्रिम बुद्धिमत्ता मार्फत सिकाइको रूपान्तरण

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) को सिकाइमा प्रयोगसम्बन्धी विषयमा थुप्रै अध्ययनहरू सम्पन्न भइसकेका छन् । यस सन्दर्भमा, Chetry (2024) ले AI ले कसरी सिकाइ प्रणालीलाई क्रान्तिकारी रूपमा रूपान्तरण गरिरहेको छ भन्ने विषयमा अध्ययन गरेका छन् । उक्त अध्ययनले AI ले शिक्षण विधि र कक्षाकोठामा विद्यार्थीको सहभागितामा उल्लेखनीय परिवर्तन ल्याएको निष्कर्ष निकालेको छ । यसले ChatGPT को रूपमा AI को आगमनले विद्यार्थीहरूको सिकाइका तरिकाहरू रूपान्तरण गरेको देखाउँछ । यसैगरी, अमेरिकी सन्दर्भमा Strielkowski et al. (2025) ले दिगो शिक्षण रूपान्तरणका लागि AI आधारित सिकाइबारे अध्ययन गरेका छन् । उक्त अध्ययनले ChatGPT OpenAI को रूपान्तरणकारी क्षमताले ज्ञानको स्थायित्व (retention) र संलग्नतामूलक सिकाइ उपकरणमार्फत सिकाइ अभिवृद्धिमा जोड दिएको बताएको छ । यसका अतिरिक्त, इन्डोनेसियाली सन्दर्भमा Pranta et al. (2023) ले ChatGPT मार्फत शिक्षामा रूपान्तरणसम्बन्धी अध्ययन गरेका छन्, जसले ChatGPT डिजिटल प्रविधिले गुणस्तरीय शिक्षामा सुधार ल्याएको देखाएको छ । यसले विश्वव्यापीकरणको युगमा ChatGPT जस्तो नवीन प्रविधि शिक्षाक्षेत्रमा तीव्र रूपमा फस्टाइरहेको तथ्य उजागर गर्दछ । यसै क्रममा, जर्जिया विश्वविद्यालयका (Zhai (2023) ले ChatGPT र AI लाई शिक्षामा रूपान्तरणकारी शक्तिका रूपमा अध्ययन गरेका छन् । उक्त अध्ययनले ChatGPT र AI को प्रभावकारिता समसामयिक शैक्षिक क्रान्तिका रूपमा विश्लेषण गरेको छ । यसरी, कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधि ChatGPT को एकीकरणले स्नातक तहका विद्यार्थीहरूका लागि महत्वपूर्ण र प्रभावकारी सिकाइ प्लेटफर्म प्रदान गरेको देखिन्छ ।

त्यसैगरी, Amin (2023) ले भाषा शिक्षणमा AI र ChatGPT को भूमिकासम्बन्धी अध्ययन गर्दै कक्षाकोठा मूल्याङ्कनमा सहयोग पुर्‍याउने निष्कर्ष निकालेका छन् । उक्त अध्ययनले ChatGPT ले EFL (English as a Foreign Language) कक्षामा व्यक्तिगत भाषा सिकाइलाई प्रोत्साहन गर्ने देखाएको छ।यस सन्दर्भमा, घानाका उच्च शिक्षण संस्थाहरूमा गरिएको अध्ययनले ChatGPT ले शिक्षाक्षेत्रमा नवीन AI भाषा रूपान्तरणकर्ताका रूपमा सहयोग पुर्‍याएको देखाएको छ (Adarkwah et al., 2023) । यसका साथै, Imad (2024) ले स्नातक तहका विद्यार्थीहरू परियोजना कार्य र असाइनमेन्ट गर्दा ChatGPT प्रति अत्यधिक आकर्षित भएको विश्लेषण गरेका छन् । यसैगरी, Chakraborty et al. (2023) ले ChatGPT का विभिन्न कार्यान्वयन विधिहरू - जस्तै भर्चुअल शिक्षा, सामाजिक सञ्जालमा पहुँच, नवीन अवधारणामार्फत शिक्षामा रूपान्तरण तथा व्यवसाय सञ्चालनका तरिकाहरू परिवर्तन - बारे सुझाव दिएका छन् । यी अध्ययनहरूबाट ChatGPT OpenAI ले परम्परागत सिकाइ पद्धतिलाई च्याटबोटमार्फत भर्चुअल सिकाइमा रूपान्तरण गर्दै ठूलो सुधार ल्याएको निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ ।

शिक्षण तथा सिकाइमा ChatGPT

शिक्षण र सिकाइ प्रक्रियामा ChatGPT को प्रयोग हाल विश्वव्यापी बहसको विषय बनेको छ । यस सन्दर्भमा, Futterer et al. (2023) ले शिक्षामा ChatGPT सम्बन्धी अनुसन्धान गरेका छन् । उक्त अध्ययनले ChatGPT लाई एक बुद्धिमान सिकाइ साझेदारका रूपमा व्याख्या गर्दै यसले विश्वभरका शिक्षकहरूको ध्यान आकृष्ट गरेको देखाएको छ । क्यानडाको सन्दर्भमा Baidoo-Anu et al. (2023) ले डिजिटल युगमा शिक्षण तथा सिकाइ अभिवृद्धिमा ChatGPT का फाइदाहरू चर्चा गरेका छन् । अध्ययनले ChatGPT लाई क्रान्तिकारी च्याटबोट माने पनि डाटा पूर्वाग्रह र गलत सूचना जस्ता सीमितताहरू रहेको उल्लेख गरेको छ । यसले ChatGPT मा सकारात्मक पक्षसँगै केही कमजोरीहरू पनि रहेको देखाउँछ । तथापि, ChatGPT ले विद्यार्थीको संलग्नतामा उल्लेखनीय प्रभाव पारेको छ । हङकङको सन्दर्भमा Lo et al. (2024) ले ChatGPT OpenAI च्याटबोटले व्यवहारिक संलग्नता र सामाजिक अन्तरक्रियामार्फत शिक्षण तथा सिकाइ अनुभवमा वृद्धि गरेको बताएका छन् । संयुक्त अरब इमिरेट्समा Farhi et al. (2023) ले विद्यार्थीहरूको ChatGPT प्रयोगसम्बन्धी धारणा विश्लेषण गर्दा यसको प्रभाव अत्यन्तै महत्वपूर्ण रहेको र शैक्षिक इमान्दारिताका लागि उपयोगी रहेको निष्कर्ष निकालेका छन् ।

आजकल विद्यार्थीहरूले ChatGPT लाई आत्म-सिकाइ अनुभवमार्फत ज्ञान, सूचना र विषयवस्तु विस्तारका लागि संवादात्मक रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन् (Pratita et al., 2025) । यस सन्दर्भमा, Wang र Fan (2025) ले ChatGPT को प्रभाव विद्यार्थीहरूको सिकाइ प्रदर्शन, धारणा र उच्चस्तरीय सोच क्षमतामा अध्ययन गरेका छन् । उनीहरूले समस्या समाधान क्षमतामा वृद्धि गर्न ChatGPT लाई विभिन्न सिकाइ मोडहरूसँग सक्रिय रूपमा समावेश गर्नुपर्ने निष्कर्ष निकालेका छन् । त्यसैगरी, चेक गणराज्यको सन्दर्भमा Urban et al. (2024) ले ChatGPT ले विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूको सिर्जनात्मक समस्या समाधान क्षमतामा सुधार ल्याएको बताएका छन् । अध्ययनले ChatGPT ले समाधानको गुणस्तर र मौलिकता वृद्धि गरी शिक्षण तथा सिकाइलाई स्मार्ट बनाएको देखाएको छ । यस्तै, जोर्डन विश्वविद्यालयको अध्ययनले विद्यार्थीहरूको ChatGPT प्रयोगप्रतिको धारणा सकारात्मक रहेको र यसलाई पाठ्यक्रम तथा शैक्षिक अभ्यासमा समावेश गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ ।

नेपालको सन्दर्भमा, Lawaju et al. (2024) ले ChatGPT मार्फत शिक्षामा AI को प्रभाव अध्ययन गरेका छन् । उनीहरूले ChatGPT प्रयोग गर्ने व्यवहारिक अभिप्राय यसको प्रयोग सजिलोपन र उपयोगिताको धारणा द्वारा प्रभावित भएको बताएका छन् । अध्ययनले नेपालमा व्यवस्थापन शिक्षामा ChatGPT को प्रभावबारे चर्चा गरेको छ । यसैगरी, Rawal (2025) ले विश्वविद्यालय तहमा शैक्षिक प्रदर्शन सुधारमा ChatGPT को भूमिका विश्लेषण गर्दै विद्यार्थीहरूले अनुसन्धान लेखन र समस्या समाधान सीप अभिवृद्धिका लागि ChatGPT प्रयोग गरिरहेको निष्कर्ष निकालेका छन् । त्यस्तै, Ghimire (2025) ले ChatGPT ले विद्यार्थीहरूमा आत्म–प्रतिबिम्बन र अन्तर्राष्ट्रिय सोच (transnational habitus) विकास गर्न सहयोग पुर्‍याएको बताएका छन् । नेपालको सन्दर्भमा गरिएका अधिकांश अनुसन्धानहरू AI र शिक्षामा ChatGPT को एकीकरणमा केन्द्रित छन् । नेपालको अन्लाईन जर्नल(नेप्जोल ) मा प्रकाशीत् भएका ChatGPT संग सबन्धित विभिन्न अनुसन्धानमुलक लेखले ChatGPT को अत्यधिक प्रयोग र केवल कपि-पेस्ट गर्ने प्रवृत्तिका कारण विद्यार्थीहरूमा सिर्जनात्मकताको विकास नहुनु तथा यसले लेख रचना चोरी प्रवृत्तिको समस्या ल्याउने नकारात्मक प्रभाव पनि पारेको धारणा उल्लेख छन् । तथापि यसले विद्यार्थीको सिक्ने शैलीमा  अनन्य सुधार ल्याएको देखिएकाले, आज भोलिका Gen Z, Gen Alpha विद्यार्थीहरूमा यसको प्रयोग अपरिहार्य जस्तै देखिन्छ। 

सिर्जनशील लेखनमा मद्दत

ChatGPT को प्रमुख लाभमध्ये एक हो - यसको लेखन र सिर्जनशीलतामा रहेको योगदान । विद्यार्थीहरू अब यसलाई लेख विचार प्रस्तुत गर्न, र सिर्जनात्मक सामग्री निर्माण गर्नको लागि प्रयोग गर्दैछन् । उदाहरणका लागि, विद्यार्थीहरूले काव्य लेखन, निबन्ध, कथा लेखन, र अन्य सिर्जनात्मक कार्यहरूमा ChatGPT को मद्दत लिन थालिसकेका छन् । यसले तिनीहरूको विचारलाई प्रोत्साहन दिन्छ र सिर्जनात्मक क्षमता सुधार्न सहयोग पुर्याउँछ ।

अनुसन्धान र जानकारी प्राप्तिमा सजिलो

ChatGPT ले विद्यार्थीहरूलाई कुनै पनि विषयमा गहिरो जानकारी प्रदान गर्न सजिलो बनाएको छ । यसले विद्यार्थीलाई कुनै पनि विषयका बारेमा विभिन्न दृष्टिकोण र जानकारी उपलब्ध गराउँछ, जसले उनीहरूको सिर्जनशील सोचमा वृद्धिको अवसर दिन्छ । विद्यार्थीहरूलाई सोध्न र जवाफ प्राप्त गर्नको लागि यस्तो प्रविधि प्रयोग गर्नाले उनीहरूको सोच र सिर्जनात्मक क्षमतालाई अभिवृद्धि मिल्छ ।

समस्या समाधान र नयाँ विचारहरूको उत्पत्ति

ChatGPT, विद्यार्थीहरूलाई समस्याहरूको समाधान गर्ने प्रक्रियामा पनि मद्दत पुर्याउँछ । यसले नयाँ र अनौठा विचारहरूको उत्पत्ति गर्नका लागि विद्यार्थीहरूको सोचलाई प्रोत्साहित गर्छ । जसको परिणाम स्वरूप, विद्यार्थीहरू गहन र विश्लेषणात्मक सोचमा संलग्न हुन्छन्, जसले उनीहरूको सिर्जनात्मक क्षमतालाई एक नयाँ उचाइमा पुर्याउँछ ।

भविष्यका सिर्जनात्मक पेशामा अवसर

ChatGPT जस्ता AI प्रविधिहरूले विद्यार्थीहरूलाई भविष्यमा सिर्जनात्मक पेशाहरूमा सफलता प्राप्त गर्नको लागि सक्षम बनाउँछ । विद्यार्थीहरू अब टेक्नोलोजी, डिजाइन, र लेखन जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा उच्च स्तरको सिर्जना गर्न सक्षम हुँदैछन् । यसले तिनीहरूको करियर मार्गदर्शन र भविष्य निर्माणमा ठूलो मद्दत पुर्याउँछ।

सामाजिक र मानसिक प्रभाव

ChatGPT को प्रयोगले सामाजिक र मानसिक स्तरमा पनि विद्यार्थीहरूमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। यसले विद्यार्थीहरूको आत्मविश्वास बढाउँछ र उनीहरूलाई आफ्नो विचार र सिर्जनालाई स्पष्ट र प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्न प्रोत्साहित गर्छ । यसले उनीहरूको सिर्जनात्मक आत्मा जागृत गर्न र उनीहरूलाई चुनौतीपूर्ण र अनोखा कार्यहरूमा संलग्न गराउन मद्दत पुर्याउँछ ।

यस सन्दर्भमा, डिजिटल युगमा च्याटजिपिटीप्रति ठूलो चासो देखिन्छ,च्याटजिपिटीले विद्यार्थीहरूलाई थप सृजनशील विचारहरू उत्पन्न गर्न र फरक–फरक अवधारणाहरूलाई परिष्कृत गर्न सहयोग गरिरहेको छ। विद्यार्थीहरूले प्रारम्भिक समालोचनात्मक सोच र विचार मन्थनमा धेरै समय खर्च गर्नुपर्दैन, किनकि उनीहरूले च्याटबोटमार्फत सजिलै अवधारणा प्राप्त गर्छन् ।   

अत: ChatGPT जस्ता कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीहरूले विद्यार्थीहरूको सिर्जनात्मक क्षमतालाई एक नयाँ दिशा दिएका छन् । यसले विद्यार्थीलाइ सिर्जनात्मक लेखन, अनुसन्धान, र विचार सृजनामा प्रोत्साहन दिएको छ र भविष्यका सिर्जनात्मक पेशामा अवसरहरू पनि बढाएका छन् । यो प्रविधि शिक्षा क्षेत्रको भविष्यलाई उज्ज्वल बनाउँदैछ, र यसका सकारात्मक प्रभावहरू विद्यार्थीहरूको जीवनमा दीर्घकालिक परिवर्तन ल्याउन सक्षम छन्।यसप्रकार, च्याट GPT को सही र सृजनात्मक प्रयोगले विद्यार्थीहरूको सिर्जनशीलता र बौद्धिक क्षमतामा नयाँ आयाम थप्ने देखिन्छ । अनुसन्धानका निष्कर्षहरूले देखाउँछन् कि AI को यस युगमा ChatGPT अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण बनेको छ, किनकि धेरै विद्यार्थीहरूले यसलाई अत्यधिक रूपमा आफ्नो लेखन कार्यका लागि प्रयोग गरिरहेका छन् । हामीलाई थाहा छ कि विद्यार्थीहरूले यसबाट सिक्नुपर्छ, तर उनीहरू केवल जानकारी खोज्ने र सङ्कलन गर्ने कुरामा मात्र केन्द्रित भइरहेका छन् ।

यद्यपि ChatGPT एक सिकाइ पोर्टल हो, यसमा अत्यधिक निर्भरता हुँदा विद्यार्थीहरूको समालोचनात्मक सोच विकासमा अवरोध उत्पन्न हुन्छ । ChatGPT सम्बन्धी अनुसन्धानकर्ताहरूको धारणाबाट निष्कर्ष निकाल्दा, OpenAI लाई शिक्षामा समुचित सन्तुलनका साथ एकीकृत गरेर प्रयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ । यसले विभिन्न तहका विद्यार्थीहरूलाई विचार सिर्जनामा सहयोग गरी विश्लेषणात्मक सोच र सृजनशीलता अभिवृद्धि गर्न मद्दत गर्दछ ।

लेखक लम्साल नेपाल खुला विश्वविद्यालयका एमफिल शोधार्थी हुन् । उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अङ्ग्रेजी भाषा शिक्षामा एम.एड.  तथा कानूनतर्फ एलएलबी अध्ययन गरेका छन् ।  राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय जर्नलहरूमा उनका दर्जनौँ शैक्षिक लेखहरू प्रकाशित छन् ।