काठमाडौँ । चिनियाँ प्रविधि कम्पनी मुनसट कृत्रिम बुद्धिमत्ताले आफ्नो नयाँ कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडल किमी के–३ सार्वजनिक गरेको छ । कम्पनीले यसलाई २.८ ट्रिलियन प्यारामिटर भएको विश्वकै पहिलो खुला कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडल भएको दाबी गरेको छ । यसमा १० लाख टोकनसम्मको सन्दर्भ सम्झन सक्ने क्षमता रहेको छ, जुन अघिल्लो किमी के–२ मोडलको तुलनामा करिब साढे दुई गुणा बढी प्रभावकारी रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।

कम्पनीका अनुसार कृत्रिम बुद्धिमत्तामा ‘प्यारामिटर’ भन्नाले मोडलले सिकेको ज्ञान र अनुभवलाई जनाउछ । प्यारामिटरको संख्या जति धेरै हुन्छ, मोडलले जटिल प्रश्न बुझ्ने र समाधान गर्ने क्षमता पनि त्यति नै उच्च हुन्छ । किमी के–३ मा रहेको २.८ ट्रिलियन प्यारामिटरका कारण यसले अत्यन्त जटिल समस्या विश्लेषण गर्न र मानिससरह तर्क गर्न सक्ने दाबी गरिएको छ । त्यस्तै, १० लाख टोकनको सन्दर्भ क्षमताले एउटै समयमा ठूला पुस्तक, हजारौँ लाइनको सङ्केत लेखन वा विशाल कागजात सम्झेर विश्लेषण गर्न सक्ने कम्पनीको भनाइ छ ।

मुनसटले यो मोडल ‘खुला मोडल’का रूपमा विकास गरेको जनाएको छ । यसको अर्थ विश्वभरका अनुसन्धानकर्ता र सफ्टवेयर विकासकर्ताले यसलाई आफ्नो आवश्यकता अनुसार परिमार्जन गरी नयाँ प्रविधि र सेवा विकास गर्न सक्नेछन् । कम्पनीले आगामी २७ जुलाईमा मोडलको पूर्ण प्राविधिक संरचना सार्वजनिक गर्ने घोषणा गरेको छ । किमी के–३ मा नयाँ ध्यान केन्द्रित गर्ने प्रविधि, दृश्य सामग्री प्रत्यक्ष बुझ्ने क्षमता तथा सङ्केत लेखन, अनुसन्धान र तार्किक विश्लेषणका लागि विशेष सुविधा समावेश गरिएको छ ।

यद्यपि कम्पनीले आफ्नो नयाँ मोडल अमेरिकाका पछिल्ला उन्नत कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडलहरूको स्तरमा भने अझै नपुगेको स्वीकार गरेको छ । केही अन्तर्राष्ट्रिय परीक्षणमा यसले पुराना अमेरिकी मोडललाई उछिने पनि नवीनतम मोडलभन्दा पछि रहेको जनाएको छ। मुनसटलाई चिनियाँ प्रविधि कम्पनी अलीबाबा र टेन्सेन्टको सहयोग प्राप्त छ ।

यसैबीच, अमेरिकी कम्पनी एन्थ्रोपिकले केही चिनियाँ कम्पनीहरूले आफ्ना कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीबाट अवैध रूपमा जानकारी सङ्कलन गरेको आरोप लगाएको छ। एन्थ्रोपिकका अनुसार करिब २४ हजार नक्कली खाता प्रयोग गरी उसको कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली १ करोड ६० लाख पटक प्रयोग गरिएको थियो। कम्पनीले यस विषयमा अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ ।