काठमाडौं । चीनले सुपर कम्प्युटर प्रविधिमा ठूलो उपलब्धि हासिल गर्दै अमेरिकालाई पछि पार्दै विश्वकै सबैभन्दा शक्तिशाली सुपर कम्प्युटरको स्थान कब्जा गरेको छ । चीनको शेनझेनमा विकसित ‘लाइनशाइन’ नामक सुपर कम्प्युटरले अमेरिकाको ‘अल क्याप्टन’लाई उछिन्दै विश्वकै सबैभन्दा तीव्र गतिमा काम गर्ने प्रणालीको उपाधि हासिल गरेको हो ।

करिब आठ वर्षपछि चीनले सुपर कम्प्युटर क्षेत्रमा पुनः अमेरिकी वर्चस्व तोडेको हो । विश्वका शीर्ष ५०० सुपर कम्प्युटरको सूची तयार गर्ने अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार लाइनशाइनले कार्यसम्पादनमा अमेरिकाको अल क्याप्टनलाई पछि पारेको छ । अल क्याप्टनलाई सन् २०२४ को नोभेम्बरदेखि विश्वकै सबैभन्दा तीव्र सुपर कम्प्युटर मानिँदै आएको थियो । यो प्रणाली अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित लरेन्स लिभरमोर राष्ट्रिय प्रयोगशालामा सञ्चालनमा छ ।

कम्प्युटर वैज्ञानिक ज्याक डोङ्गाराका अनुसार लाइनशाइनको परीक्षण नतिजा अल क्याप्टनको तुलनामा २० प्रतिशतभन्दा बढी प्रभावकारी देखिएको छ । उनले हालै शेनझेन क्लाउड कम्प्युटिङ केन्द्र पुगेर उक्त प्रणालीको परीक्षण गरेका थिए । उनका अनुसार लाइनशाइनको विशेषता भनेको उच्चस्तरीय सुपर कम्प्युटरमा सामान्यतया प्रयोग हुने महँगा कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिपमा निर्भर नरहनु हो ।

प्रतिवेदनअनुसार लाइनशाइनमा करिब एक करोड ४० लाख कम्प्युटिङ कोर जडान गरिएको छ । ती कोरलाई ९० वटा हार्डवेयर क्याबिनेटमा राखिएको छ । प्रयोग भएका चिपहरूको डिजाइन बेलायतको आर्म होल्डिङ्स कम्पनीको प्रविधिमा आधारित छ । उक्त कम्पनी हाल जापानी समूह सफ्टब्याङ्कको नियन्त्रणमा रहेको छ ।

यद्यपि चीनले ती चिप कुन कम्पनीले निर्माण गरेको हो र कुन प्रविधिबाट उत्पादन गरिएको हो भन्ने विवरण सार्वजनिक गरेको छैन ।

सामान्यतया आधुनिक सुपर कम्प्युटरहरूले जटिल गणनाका लागि विशेष ग्राफिक्स प्रशोधन चिप प्रयोग गर्छन् । तर लाइनशाइनले फरक बाटो रोजेको छ । यसमा साधारण सूक्ष्म प्रशोधन एकाइ प्रयोग गरिएको छ भने चिपभित्रै कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा वैज्ञानिक अनुसन्धानमा आवश्यक हुने जटिल गणनालाई तीव्र बनाउने विशेष सर्किट जडान गरिएको छ । यसकै कारण अमेरिकी प्रतिबन्धका बाबजुद चीनले विश्वका शक्तिशाली सुपर कम्प्युटरसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने प्रणाली विकास गर्न सफल भएको विश्लेषण गरिएको छ ।

यो उपलब्धि अमेरिका र चीनबीच कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा चिप प्रविधिको प्रतिस्पर्धा तीव्र बनेको समयमा आएको हो । एकातर्फ अमेरिकी कम्पनीहरूले उन्नत कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली विकास गरिरहेका छन् भने अर्कोतर्फ चीनले नयाँ प्रविधिमार्फत वैकल्पिक बाटो खोजिरहेको छ ।

गत वर्ष चीनको एक प्रविधि कम्पनीले सीमित संख्यामा विशेष कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिप प्रयोग गरेर उन्नत प्रणाली सार्वजनिक गर्दै विश्वको ध्यान आकर्षित गरेको थियो ।  सुपर कम्प्युटरहरू दशकौँदेखि मौसम पूर्वानुमान, जलवायु अध्ययन, गोप्य सङ्केत विश्लेषण, आणविक हतियारको डिजाइन तथा जटिल वैज्ञानिक अनुसन्धानमा प्रयोग हुँदै आएका छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रभाव बढेसँगै वैज्ञानिक संस्थाहरूले परम्परागत सुपर कम्प्युटिङ र कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई एकीकृत गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । लाइनशाइनको विकासलाई यही दिशामा महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ ।