काठमाडौं । दुबईबाट इजरायलको तेल अवीवतर्फ उडेको फ्लाई दुबईको विमानमा भएको घटना बारे हरेक दिन नयाँ खुलासा भइरहेका छन् ।

पछिल्लो अपडेट अनुसार विमानमा अतिरिक्त दुई पाइलट सवार रहेको खुलेको छ । उडानका क्रममा सहायक पाइलटले भारतीय पाइलट कप्तान स्मित मच्छरमाथि चक्कुले आक्रमण गरेपछि उनी घाइते भएका थिए । आक्रमणपछि कप्तान मच्छरले कठिन अवस्थामा ककपिटको ढोका खोल्न सफल भएका थिए ।

त्यसपछि विमानमा रहेका दुई अतिरिक्त पाइलट ककपिटमा पुगेर विमान सम्हालेको र सकुशल साउदी अरबमा अवतरण गराएको बताएको छ । तर यो घटनापछि विमानमा दुई अतिरिक्त पाइलट किन थिए भन्ने प्रश्न उठेको छ । कतिपयले इजरायलमा आसन्न निर्वाचनलाई प्रभावित गर्न गरिएको सुनियोजित षड्यन्त्र त होइन भन्ने आशंका समेत गरेका छन् । इजरायलमा अक्टोबर २७ मा आम निर्वाचन हुदै छ र यस निर्वाचनले हाल अलोकप्रिय रहेका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्यहूको भविष्य बारे फैसला गर्ने बताइएको छ ।  

उड्डयन सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार सानो दूरीको उडानमा मुख्य पाइलटलाई केही भइहालेमा वैकल्पिक रूपमा प्रयोग गर्ने उद्देश्यले मात्रै थप दुई पाइलट राख्ने चलन हुँदैन । चार पाइलट राख्दा तालिम, तलबलगायतका कारण विमान कम्पनीको खर्च पनि बढ्छ ।

यसमा विश्लेषकहरुले अतिरिक्त पाइलट हुनुका दुई कारण हुन सक्ने बताएका छन् । पहिलो कारण, अर्को उडानका लागि पाइलटलाई गन्तव्यमा पुर्‍याउनु हुनसक्छ । ती दुई अतिरिक्त पाइलटलाई उनीहरूको अर्को उडानका लागि आवश्यक स्थानमा पुर्‍याउन विमानमा राखिएको हुन सक्ने सम्भावना छ । विमान कम्पनीहरूले आफ्ना पाइलटलाई आफूले उडान नगरेको विमानमा यात्रुका रूपमा अर्को गन्तव्यमा पठाउने गर्छन् । त्यसपछि उनीहरूले त्यही स्थानबाट अर्को उडानको जिम्मेवारी सम्हाल्छन् । फ्लाईदुबईले पनि विमानमा रहेका अतिरिक्त पाइलटहरू कम्पनीको ड्युटीमा रहेका चालक दलकै सदस्य भएको जनाएको छ । कम्पनीको कामका लागि यात्रा गर्ने भएकाले उनीहरू ड्युटीमै रहेको मानिन्छ र त्यसअनुसार पारिश्रमिक पनि पाउँछन् ।

दोस्रो कारण, तेल अवीवबाट फर्कने उडानका लागि चालक दल हुनसक्ने बताएको छ । उड्डयन विज्ञहरूका अनुसार अर्को सम्भावना भनेको तेल अवीवबाट दुबई फर्कने उडानका लागि अर्को चालक दल आवश्यक हुनु हो । पाइलटको ड्युटी उडान सुरु भएपछि मात्र गणना हुँदैन । विमानस्थल पुगेपछि नै उनीहरूको ड्युटी समय सुरु हुन्छ । उडानमा ढिलाइ भएमा वा लामो समयसम्म काम गर्नुपरेमा पाइलटले तोकिएको कानुनी ड्युटी समय पूरा गर्न सक्छन् । यस्तो अवस्थामा उनीहरूले तत्काल अर्को उडान सञ्चालन गर्न पाउँदैनन् र आवश्यक आराम लिनुपर्छ । त्यसैले फर्कने उडान सञ्चालन गर्न अर्को चालक दलका पाइलटलाई पहिल्यै सम्बन्धित गन्तव्यमा पठाउने व्यवस्था हुन सक्छ ।

तर फ्लाईदुबईले ती दुई अतिरिक्त पाइलटलाई यही उडानमा किन पठाइएको थियो भन्ने विषयमा स्पष्ट कारण सार्वजनिक गरेको छैन । यो घटनामा भने विमानमा रहेका दुई अतिरिक्त पाइलट निकै महत्वपूर्ण बने । आक्रमणपछि कप्तान मच्छरले ककपिटको ढोका खोल्न र आपत्कालीन संकेत पठाउन सफल भएपछि ती पाइलट ककपिटमा पुगेका थिए । 

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले भारतीय पाइलट स्मित मच्छरमाथि आक्रमण गर्ने ओमानी सहायक पाइलटले ककपिटमा राखिएको आपत्कालीन बन्चरो प्रयोग गरेको दाबी गरेका थिए । संयुक्त अरब इमिरेट्सका सरकारी वकिलले आइतबार उक्त दाबीको पुष्टि गरेका छन् । विमानमा राखिने यस्तो बन्चरो आपत्कालीन अवस्थामा प्रयोग गर्नका लागि सुरक्षा उपकरणका रूपमा राखिन्छ । फ्लाईदुबईले बोइङ ७३७ विमान सञ्चालन गर्ने भएकाले त्यस्ता विमानमा आपत्कालीन उपकरणका रूपमा सानो बन्चरो राखिएको हुन्छ । यस घटनामा विमानमा चार पाइलट हुनु सामान्य रूपमा अतिरिक्त सुरक्षा व्यवस्था गरिएको अर्थमा नभए पनि, आकस्मिक आक्रमणपछि बाँकी दुई पाइलटले विमानको नियन्त्रण सम्हाल्नु उडान सुरक्षित रूपमा अवतरण गराउन निर्णायक बनेको देखिएको छ ।