काठमाडौँ । सामाजिक सञ्जाल कम्पनी मेटाले कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित आफ्नो संवाद प्रणाली प्रयोग गर्ने किशोरको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै नयाँ सुरक्षा सुविधा सार्वजनिक गरेको छ ।

अब कुनै किशोरले मेटाको कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीसँग कुरा गर्ने क्रममा आत्महत्या वा आफूलाई हानि पुर्‍याउने संकेत गरेमा त्यसबारे अभिभावकलाई तुरुन्त जानकारी गराइनेछ । मेटाका अनुसार यदि कुनै किशोरले कृत्रिम बुद्धिमत्तासँगको संवादमा आत्महत्या वा आत्महानिसम्बन्धी कुरा उल्लेख गर्छ भने प्रणालीले त्यस संवादलाई तत्काल जोखिमयुक्त भनेर चिन्ह लगाउनेछ ।

त्यसपछि मेटाको विशेष टोलीले उक्त संवादको प्रत्यक्ष समीक्षा गर्नेछ । टोलीले किशोर वास्तविक जोखिममा रहेको निष्कर्ष निकालेमा ढिलाइ नगरी अभिभावकलाई सूचना पठाइनेछ। यसको उद्देश्य परिवारलाई समयमै सचेत गराई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन सहज बनाउनु हो ।

यो सुविधा हाल अमेरिका, बेलायत, क्यानडा र अस्ट्रेलियामा सुरु गरिएको छ । मेटाले वर्षको अन्त्यसम्म अन्य देशमा पनि चरणबद्ध रूपमा विस्तार गर्ने जनाएको छ ।

अभिभावकलाई एपभित्रको सूचनामात्र नभई आवश्यक परे विद्युतीय पत्र, छोटो सन्देश सेवा वा ह्वाट्सएपमार्फत पनि जानकारी पठाउन सकिनेछ। साथै मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञले तयार पारेका सुझाव पनि उपलब्ध गराइनेछ, जसले अभिभावकलाई आफ्ना सन्तानसँग संवेदनशील ढंगले संवाद गर्न सहयोग पुर्‍याउने मेटाको भनाइ छ ।

यसअघि कुनै किशोरले आत्महत्या वा आत्महानिसम्बन्धी कुरा गरेमा मेटाको कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीले केवल आपत्कालीन सहयोग सेवाको सम्पर्क विवरण उपलब्ध गराउँदै विश्वासिलो व्यक्तिसँग कुरा गर्न सुझाव दिने गर्थ्यो ।

अब भने थप सावधानी अपनाइएको छ। सामान्य शंका देखिए पनि संवादको समीक्षा गरिने व्यवस्था गरिएको छ। भविष्यमा अत्यन्त गम्भीर अवस्था देखिएमा आपत्कालीन उद्धार सेवासँग सिधै सम्पर्क गर्न सक्ने प्रणाली विकास भइरहेको पनि मेटाले जनाएको छ ।

पछिल्ला वर्षहरूमा कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित संवाद प्रणालीले किशोरहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा पार्न सक्ने प्रभावबारे विश्वभर चिन्ता बढ्दै गएको छ। विशेषज्ञहरूले जोखिमपूर्ण अवस्थामा रहेका किशोरलाई समयमै संरक्षण गर्न प्रभावकारी सुरक्षा संयन्त्र आवश्यक रहेको बताउँदै आएका छन्।

मेटाका अनुसार यो सुविधा विकास गर्ने क्रममा ७५ भन्दा बढी मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञ र चिकित्सकसँग परामर्श गरिएको थियो ।

यद्यपि, बाल सुरक्षा क्षेत्रमा काम गर्ने केही संस्थाले अभिभावकलाई सूचना पठाउने मात्र उपाय पर्याप्त नभएको बताएका छन्। उनीहरूको भनाइमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली नै सुरुदेखि सुरक्षित बनाइनुपर्छ, ताकि किशोरहरू जोखिमपूर्ण अवस्था वा हानिकारक सोचतर्फ जानै नपरोस् ।