काठमाडौँ । जापानमा सम्बन्धविच्छेदपछि बालबालिकाको अभिभावकत्वसम्बन्धी नियममा ऐतिहासिक परिवर्तन लागू भएको छ। नयाँ कानुन लागू भएपछि अब सम्बन्धविच्छेद गरेका दम्पतीले सन्तानको साझा अभिभावकत्व लिन सक्ने भएका छन् ।

यसअघि जापानमा एकल अभिभावकत्वको व्यवस्था मात्रै थियो। त्यसअनुसार सम्बन्धविच्छेदपछि कानुनी अधिकार एक जना अभिभावकसँग मात्र रहने गर्थ्यो। धेरै अवस्थामा बच्चालाई सुरुमा लिएर जाने पक्षले नै अभिभावकत्व पाउने चलन थियो। यसका कारण हजारौं बालबालिका बाबु वा आमामध्ये एक जनाबाट पूर्ण रूपमा टाढिने अवस्था सिर्जना हुने गरेको थियो।

सन् २०२४ मा संसदबाट पारित संशोधित नागरिक कानुन सन् २०२६ अप्रिल १ देखि लागू भएको हो। यससँगै जापान अब साझा अभिभावकत्वलाई कानुनी मान्यता दिने सात विकसित राष्ट्र समूहका सबै देशको सूचीमा समावेश भएको छ ।

टोकियोका पारिवारिक कानुन विशेषज्ञ सेइया साइटोले नयाँ व्यवस्था बालबालिकाको हितका लागि महत्वपूर्ण कदम भएको बताएका छन्। उनका अनुसार अब बच्चाले दुवै अभिभावकसँग सम्बन्ध कायम राख्न पाउने सम्भावना बढेको छ ।

जापानको स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२४ मा करिब ३८. ५ प्रतिशत विवाह सम्बन्धविच्छेदमा टुंगिएका थिए । त्यही वर्ष एक लाख ६४ हजारभन्दा बढी बालबालिका अभिभावकत्व विवादबाट प्रभावित भएका थिए । अधिकांश अवस्थामा अभिभावकत्व आमाले पाउने गरेका थिए।

यद्यपि नयाँ कानुनलाई लिएर आलोचना पनि भइरहेको छ । महिला अधिकारकर्मीहरूले घरेलु हिंसाबाट पीडित व्यक्तिलाई पुनः हिंसात्मक सम्बन्धमा धकेलिन सक्ने जोखिम रहेको चेतावनी दिएका छन्।  अदालतले घरेलु हिंसा वा बाल हिंसाको जोखिम देखिएमा एकल अभिभावकत्व नै दिने व्यवस्था भने कानुनमा राखिएको छ ।