काठमाडौं । आज चैत्र शुक्ल अष्टमी—अर्थात् चैते दशैँ। यो दिन नेपालीहरूले नवदुर्गा भगवतीको विशेष पूजा आराधना गर्दै श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइरहेका छन्। वर्षमा चार नवरात्र पर्दछन्, तर तीमध्ये आषाढ र पौष शुक्ल पक्षका नवरात्रहरू खासै प्रचलनमा छैनन्। केही साधकहरूले ती समयमा पनि देवी शक्तिको आराधना गरे तापनि, आश्विन र चैत्रका नवरात्रहरू व्यापक रूपमा मनाइन्छन्। आश्विन शुक्ल पक्षको नवरात्रमा घटस्थापनादेखि टीका र जमरा लगाउने परम्परा भएकाले त्यसलाई बडादशैँ भनिन्छ। तर चैते दशैँमा भने त्यो परम्परा धेरै घरमा देखिँदैन।

यद्यपि, काठमाडौंको हनुमानढोका स्थित दशैँघरमा भने चैते दशैँका अवसरमा विधिपूर्वक घटस्थापना, दुर्गा सप्तशती (चण्डी) पाठ, र अष्टमीका दिन बलि दिने चलन कायमै छ। यो दशैँघर २०६३ सालसम्म नारायणहिटी दरबारअन्तर्गत थियो भने त्यसपछि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको मातहतमा गएको हो। चैते दशैँको अष्टमीका दिन चैते दशैँ भनेर चिनिन्छ भने त्यसपछिको नवमी तिथिलाई रामनवमीका रूपमा मनाइन्छ। धार्मिक विश्वास अनुसार, त्रेतायुगमा यही दिन अयोध्याका राजा दशरथ र रानी कौशल्याबाट भगवान् रामको जन्म भएको हो।

चैते दशैँ र रामनवमीको अवसरमा काठमाडौं उपत्यकाभित्रका गुह्येश्वरी, जगवागेश्वरी, मैतीदेवी, नक्साल भगवती, भद्रकाली, शोभा भगवती, कालिकास्थान, बज्रयोगिनी, इन्द्रायणी, बिजेश्वरी, सुन्दरीमाई, चामुण्डादेवीलगायतका शक्तिपीठहरूमा विशेष पूजा आराधना गरिन्छ। उपत्यकाबाहिर पनि पलाञ्चोक भगवती, चण्डेश्वरी, नाला भगवती, पाल्चोक भगवती, शैलेश्वरी, वागेश्वरी, गहवामाई, मनकामना, कालिकादेवीलगायतका मन्दिरमा श्रद्धालुको भीड लाग्दछ। धार्मिक मान्यता अनुसार, चैत्र नवरात्रका अवसरमा शक्तिपीठमा गई पूजा आराधना गरेमा शक्ति प्राप्त हुने र मनोकामना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।

बडादशैँमा जस्तै, चैते दशैँ पनि परिवारजनबीचको जमघट, सुख, शान्ति र सद्गतिको कामनासँग जोडिएको पर्व हो। परम्परा र आस्थाले जोडिएको यो पर्व आज पनि समाजमा श्रद्धा र धार्मिक विश्वासका साथ मनाइँदै आएको छ।